 |
Er zijn veel definities van kleur, van zijn oorsprong en het gevolg. Zo is er uit de Bauhaus periode de bekende kleurenleer van Ittens. Deze gaf een geheel eigen definitie van kleur en zag de kleur alleen in samenhang met de kleuren in zijn directe omgeving. De kleurenleer van Ittens wordt nog steeds gebruikt in de leergangen aan de kunstacademies.
In 1983 onderscheidde de Amerikaanse wetenschapper Kurt Nassau vijftien manieren waarop iets gekleurd kan zijn. Eenvoudig gezegd komt het er op neer dat kleur twee belangrijke oorzaken heeft: een chemische en een fysieke. Chemisch veroorzaakte kleuren zijn het geel, rood, groen en blauw van drukwerk, net zoals de kleuren van bloemen.
Chemische kleuren doen zich als kleur voor omdat ze een deel van het witte licht absorberen en de rest absorberen. Ze absorberen sommige delen van het witte licht omdat dat in het voorwerp wordt gebruikt om de elektronen van dat voorwerp op een voor dat voorwerp gunstige manier te ordenen.
Hieruit volgt dat een voorwerp alle kleuren van de regenboog absorbeert en dus in zich huist, uitgezonderd de kleur die hij reflecteert. En juist met deze "geweigerde" kleur wordt als de voorwerpkleur aangeduid. Als dat niet paradoxaal is.
Naast de chemische is er de fysieke oorzaak van kleur. Die wordt het mooist zichtbaar in onze regenboog. Deze regenboog is omstreeks 1666 ontdekt door Isaac Newton. Hij maakte in de luiken voor het venster van zijn donkere kamer een klein gaatje waardoor een straaltje zonlicht in de kamer scheen. Hier plaatste hij een prisma tussen, waardoor het licht ‘gefractioneerd’ afboog naar de tegenoverliggende muur. Dan was een hele ontdekking, maar toen hij er een tweede prisma tegenaan zette bleek dat het proces omkeerbaar was en dat je van verschillende kleuren weer wit kan maken. Hieruit destilleerde Newton zijn theorie over de lichtbreking. In zijn theorie werd ook aangegeven dat de hoek van de lichtbreking voor elke kleur anders was en dat de hoek per kleur vast stond.
Deze brekingshoek is de basis geweest waardoor er werd ontdekt dat kleuren niet anders zijn dan golven deeltjes die door de ruimte zweven en dat de golflengte de kleurtoon bepaald.
Hieruit volgt dat kleur (net als geluid en geur) niet meer is dan een voortbrengsel van het menselijk brein. Aangezien het brein interpreteert er reageert is het logisch dat er de laatste tijd veel aandacht wordt geschonken aan de invloed die kleur heeft om de menselijke psyche en verklaart het succes van de "kleurentherapie".
Bronnen: "The Physics and Chemistry of Color, Kurt Nassau
"Color, Travels Through the Paintbox", Victoria Finlay
